Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo bằng mã QR - Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong bảo vệ an ninh mạng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thanh toán không dùng tiền mặt và các dịch vụ trực tuyến ngày càng phổ biến. Mã QR (Quick Response) được ứng dụng rộng rãi trong thanh toán, giao dịch, tra cứu thông tin… Tuy nhiên, lợi dụng sự tiện lợi này, các đối tượng tội phạm đã nảy sinh nhiều thủ đoạn lừa đảo tinh vi thông qua mã QR nhằm chiếm đoạt tài sản và thông tin cá nhân của người dân.
Theo thống kê của các cơ quan chức năng, giai đoạn 2020 – 2025, tại Việt Nam ghi nhận hơn 24.000 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại khoảng 40.000 tỷ đồng (tương đương hơn 1,5 tỷ USD). Trong đó, các hành vi lừa đảo trên không gian mạng chiếm gần 59% tổng số vụ phạm pháp hình sự liên quan đến công nghệ cao.
Thời gian gần đây xuất hiện hình thức lừa đảo mới mang tên “Quishing” (QR phishing) – thủ đoạn sử dụng mã QR để dẫn người dùng truy cập vào các trang web giả mạo. Khi nạn nhân quét mã, hệ thống sẽ chuyển hướng đến các trang web giả danh ngân hàng, ví điện tử, sàn thương mại điện tử hoặc dịch vụ thanh toán nhằm đánh cắp thông tin đăng nhập, dữ liệu cá nhân hoặc chiếm đoạt tiền trong tài khoản.
Các đối tượng thường phát tán mã QR lừa đảo thông qua mạng xã hội, email, tin nhắn điện thoại hoặc dán đè mã QR giả tại các điểm thanh toán công cộng, khiến người dân khó nhận biết. Một số vụ việc với thủ đoạn lừa đảo phổ biến:
Dán đè mã QR tại nơi công cộng
Chị Nguyễn Thị Thu Trang cư trú tại phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội cho biết: “Khi đi mua đồ tại cửa hàng quần áo đã thanh toán 3 triệu đồng bằng cách quét mã QR. Sau khi chuyển tiền, hệ thống báo giao dịch thành công nhưng cửa hàng lại không nhận được tiền. Qua kiểm tra, chủ cửa hàng phát hiện mã QR thanh toán đã bị đối tượng xấu dán đè bằng mã QR dẫn tới tài khoản cá nhân của chúng”.
Mã QR dẫn đến website giả mạo
Nguyễn Minh Hoàng sinh viên một trường đại học tại Hà Nội cho biết: “Khi mua hàng trên mạng, Hoàng nhận được mã QR quảng cáo nhận voucher giảm giá của một sàn thương mại điện tử. Sau khi quét mã, Hoàng bị chuyển sang một trang web giả mạo và nhập thông tin đăng nhập. Kết quả, tài khoản bị chiếm quyền sử dụng và nhiều thông tin cá nhân bị đánh cắp”.
Trước diễn biến phức tạp của tội phạm công nghệ cao, Nhà nước đang từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tăng cường bảo vệ người dân trên không gian mạng. Luật An ninh mạng (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đã bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng, chống tội phạm công nghệ cao, trong đó có các hành vi lừa đảo thông qua mã QR. Một số nội dung đáng chú ý gồm:
Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân
Luật quy định rõ các hành vi thu thập, chiếm đoạt, mua bán hoặc sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Ngăn chặn website và đường link giả mạo
Các cơ quan chức năng được tăng cường thẩm quyền trong việc phát hiện, cảnh báo và xử lý các trang web giả mạo, đường link lừa đảo trên không gian mạng; yêu cầu các nền tảng internet phối hợp gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số
Các ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến phải tăng cường các biện pháp bảo vệ dữ liệu người dùng, phát hiện giao dịch bất thường và kịp thời cảnh báo nguy cơ lừa đảo.
Mở rộng thẩm quyền điều tra tội phạm công nghệ cao
Lực lượng chức năng được áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để truy vết nguồn tấn công, phong tỏa các tài khoản liên quan đến hành vi lừa đảo, nâng cao hiệu quả đấu tranh với tội phạm trên không gian mạng.
Khuyến cáo của Công an tỉnh:
Để phòng tránh các hành vi lừa đảo thông qua mã QR, người dân cần lưu ý:
• Kiểm tra kỹ nguồn gốc của mã QR trước khi thực hiện quét.
• Không quét mã QR được gửi từ email, tin nhắn hoặc mạng xã hội khi chưa xác định rõ nguồn gốc.
• Quan sát kỹ tại các điểm thanh toán, nơi công cộng để tránh trường hợp mã QR giả bị dán đè lên mã thật.
• Tuyệt đối không nhập thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu hoặc mã OTP sau khi quét các mã QR không rõ nguồn gốc.
• Chỉ cài đặt ứng dụng từ các kho chính thức như App Store hoặc Google Play.
• Thường xuyên cập nhật phần mềm để đảm bảo an toàn cho thiết bị.
• Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hành vi lừa đảo qua mã QR, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an gần nhất hoặc ngân hàng để được hỗ trợ xử lý kịp thời.
Phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong phòng, chống tội phạm
Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn cần sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng gia tăng với nhiều thủ đoạn tinh vi, mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác khi sử dụng các dịch vụ trực tuyến.
Việc nâng cao nhận thức của người dân, kết hợp với sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng sẽ góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn và đẩy lùi các loại tội phạm công nghệ cao.
Mỗi người dân hãy trở thành một “lá chắn” trên không gian mạng, chung tay xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, góp phần bảo vệ tài sản và quyền lợi chính đáng của bản thân cũng như của cộng đồng.
Tác giả bài viết: Đình Du
Ý kiến bạn đọc
BÀI ĐĂNG TRONG TUẦN ĐƯỢC NHIỀU NGƯỜI QUAN TÂM
-
Thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, tạm giữ đối với đối tượng có hành vi “Gây rối trật tự công cộng” tại phường Quy Nhơn Nam.
-
Công an xã Tuy Phước Đông kịp thời hỗ trợ, bàn giao 02 bé gái đi lạc giữa đêm khuya về với gia đình
-
Gia lai: Khởi tố, bắt tạm giam hai Bị can nguyên là nhân viên Công Ty TNHH DV TM Phước Vinh về tội “Tham ô tài sản”
-
Tuổi trẻ Công an xã Tuy Phước Tây: Tiên phong, sáng tạo trong chiến dịch chuyển đổi số phục vụ Nhân dân
-
Công an xã An Lương nhanh chóng hỗ trợ người dân nhặt được của rơi, tìm trả người đánh mất
-
Công an xã Tuy Phước tổ chức tổng rà soát phương tiện có tải trọng từ 15 tấn trở lên
-
Gia Lai: Phạt tài xế ô tô cố tình vượt đường ngang, làm hư hỏng thiết bị tín hiệu đường sắt