Logo CAND

Khi “góc nhìn mới” chạm vào ranh giới sự thật lịch sử

Thứ năm - 09/07/2026 22:36 3.020 0
Thời gian qua, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm đến vụ việc liên quan cuốn sách “Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng” của tác giả Nguyễn Thành Nam. Ngày 15/6/2026, Cục Xuất bản, In và Phát hành đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Nhà xuất bản Hội Nhà văn do xuất bản cuốn sách có một số chi tiết sai sự thật nghiêm trọng; thông tin, nhận định không chính xác về một số nhân vật, sự kiện lịch sử; sử dụng ngôn ngữ thể hiện chưa phù hợp khi viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh và một số đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng. Tiếp đó, Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, ra lệnh tạm giam đối với Nguyễn Thành Nam và đối tượng liên quan để điều tra về hành vi “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Hình sự. Vụ việc không chỉ đặt ra yêu cầu xử lý nghiêm các vi phạm theo quy định pháp luật, mà còn gợi mở nhiều vấn đề cần suy ngẫm về trách nhiệm xã hội trong hoạt động sáng tạo, xuất bản, truyền thông và giáo dục lịch sử.
Trong đời sống xã hội hiện nay, có những vấn đề ban đầu chỉ được nhìn nhận trong phạm vi văn hóa, giáo dục, xuất bản hoặc trao đổi học thuật. Tuy nhiên, khi các nội dung đó được công bố rộng rãi, lan truyền trên báo chí, mạng xã hội và có khả năng tác động đến nhận thức công chúng, nhất là thế hệ trẻ, thì đó không còn là câu chuyện riêng của một tác giả, một cuốn sách hay một quan điểm cá nhân. Vấn đề đặt ra là trách nhiệm xã hội, chuẩn mực thông tin, sự tôn trọng sự thật lịch sử và việc giữ gìn niềm tin đúng đắn cho thế hệ hôm nay và mai sau.
picture6 3
Nguồn ảnh: Công an thành phố Hà Nội
Cần nhìn nhận khách quan rằng, xã hội hiện đại cần đối thoại, phản biện và những cách tiếp cận mới để tri thức không đóng kín, để lịch sử không trở thành những trang chữ xa lạ với người trẻ. Sự tìm tòi, đổi mới trong nghiên cứu, giảng dạy, truyền thông về lịch sử là cần thiết nếu được thực hiện trên nền tảng khoa học, khách quan, trung thực và có trách nhiệm. Nhưng mọi sự đổi mới đều phải có giới hạn của sự thật, phương pháp khoa học, chuẩn mực đạo đức và ý thức công dân. Không thể nhân danh “góc nhìn mới” để làm mờ bản chất lịch sử; không thể lấy danh nghĩa “khai mở tư duy” để gieo vào xã hội những hoài nghi thiếu căn cứ; càng không thể biến sự tùy tiện trong diễn đạt thành một thứ tự do vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật, đạo đức và lợi ích quốc gia - dân tộc.

Lịch sử dân tộc, lịch sử cách mạng, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng và các anh hùng dân tộc không chỉ là đối tượng của nghiên cứu, giảng dạy hay truyền thông. Đó còn là nền tảng tinh thần, là ký ức chung, là hệ giá trị góp phần hình thành bản lĩnh, nhân cách và niềm tin của nhiều thế hệ người Việt Nam. Vì vậy, khi tiếp cận, diễn giải hoặc công bố các nội dung liên quan đến lịch sử, nhất là những vấn đề thiêng liêng đối với quốc gia, dân tộc, mỗi cá nhân, tổ chức càng phải thận trọng, chuẩn mực và có trách nhiệm. Một cuốn sách, một sản phẩm truyền thông hay một bài giảng khi đến với công chúng đều giống như một hạt giống được gieo vào nhận thức. Nếu hạt giống ấy được nuôi dưỡng bằng sự thật, tri thức đúng đắn và thái độ tôn trọng lịch sử, nó sẽ góp phần làm giàu hiểu biết, bồi đắp nhân cách, khơi dậy lòng yêu nước và ý thức công dân. Ngược lại, nếu hạt giống ấy chứa đựng sự suy diễn, cắt xén, mơ hồ hoặc lệch chuẩn, nó có thể tạo ra mầm hoài nghi, làm nhiễu loạn nhận thức, khiến một bộ phận người trẻ mất phương hướng trước những vấn đề căn cốt của đất nước.

Đáng chú ý, trong thời đại mạng xã hội, tốc độ lan truyền thông tin nhanh hơn rất nhiều so với khả năng kiểm chứng của số đông. Một nhận định sai có thể được chia sẻ rộng rãi trước khi sự thật được làm rõ. Một cách kể thiếu chuẩn mực có thể được khoác lên vẻ ngoài “mới mẻ”, “can đảm”, “phản biện” để thu hút sự tò mò của người đọc. Một quan điểm lệch lạc nếu được lặp lại trong môi trường số có thể dần tạo thành “ấn tượng nhận thức” nguy hiểm, nhất là đối với thanh thiếu niên chưa có đủ trải nghiệm, nền tảng lịch sử và khả năng tự đề kháng trước thông tin xấu độc.

Từ góc độ bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh văn hóa, có thể thấy các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị luôn tìm cách lợi dụng những va đập trong đời sống dư luận để khuếch đại thành vấn đề chính trị; biến sai sót cá biệt thành cái cớ công kích nền tảng tư tưởng, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, xuyên tạc lịch sử và kích động tâm lý hoài nghi trong xã hội. Chúng thường không tạo ra vấn đề từ con số không, mà bám vào những sơ hở, thiếu sót, những phát ngôn hoặc sản phẩm thiếu chuẩn mực để đẩy xa hơn, lái sang hướng đối lập, cực đoan, chống phá.
image 20260710093737 1
Ảnh internet
Vì vậy, điều quan trọng là phải nhìn nhận đúng bản chất của các hiện tượng dư luận. Không nên cực đoan, quy chụp mọi tranh luận thành chống phá; nhưng cũng không thể mất cảnh giác trước việc các đối tượng xấu lợi dụng tranh luận để dẫn dắt nhận thức xã hội theo hướng lệch lạc. Giữa phản biện xây dựng và xuyên tạc có một ranh giới rõ ràng: phản biện xây dựng dựa trên sự thật, thiện chí, phương pháp khoa học và trách nhiệm xã hội; xuyên tạc dựa trên cắt ghép, suy diễn, kích động, phủ định và hướng lái nhận thức. Nhận diện đúng ranh giới ấy là yêu cầu quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận thông tin hiện nay.

Đối với thế hệ trẻ, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nhận nhiều thông tin, mà quan trọng hơn là biết kiểm chứng, phân biệt đúng - sai, tiếp cận cái mới bằng tư duy độc lập nhưng không rơi vào hoài nghi cực đoan. Người trẻ cần được khuyến khích đọc, nghĩ, tranh luận, sáng tạo; đồng thời phải được bồi đắp nền tảng lịch sử, văn hóa, lòng yêu nước, ý thức pháp luật và trách nhiệm công dân. Khi có nền tảng vững chắc, người trẻ sẽ không dễ bị cuốn theo những “lời kể mới” nhưng thiếu sự thật, những “ánh sáng” được trình bày đẹp đẽ nhưng có thể làm lệch hướng nhận thức. Bảo vệ niềm tin của thế hệ trẻ không phải là dựng lên những bức tường ngăn cách với tri thức mới, mà là xây dựng cho các em một nền tảng đủ vững để bước vào thế giới rộng lớn mà không đánh mất cội nguồn. Một xã hội muốn phát triển bền vững phải có những con người biết hội nhập nhưng không hòa tan, biết phản biện nhưng không phủ định lịch sử, biết sáng tạo nhưng không vượt qua ranh giới của sự thật và trách nhiệm. Đó cũng là cách thiết thực để bảo vệ sức mạnh tinh thần, bản sắc văn hóa và nền tảng chính trị - xã hội của đất nước trong bối cảnh mới.

Từ yêu cầu bảo vệ nhận thức xã hội, nhất là nhận thức của thế hệ trẻ, đặt ra nhiệm vụ ngày càng rõ nét đối với các cơ quan chức năng, trong đó lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò quan trọng trên mặt trận bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh văn hóa. Công tác này không chỉ là đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật đã rõ, mà còn là chủ động nhận diện sớm các xu hướng truyền thông độc hại, các thủ đoạn lợi dụng văn hóa, xuất bản, giáo dục, báo chí và mạng xã hội để gieo rắc quan điểm sai trái, làm suy giảm niềm tin xã hội. Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu đặt ra là phải luôn chủ động, tỉnh táo, sắc bén nhưng khách quan, thận trọng và đúng pháp luật. Mọi hoạt động phát hiện, xác minh, xử lý vi phạm phải được tiến hành trên cơ sở chứng cứ, căn cứ pháp lý và phương pháp khoa học; đồng thời gắn với tuyên truyền, định hướng, nâng cao sức đề kháng thông tin cho Nhân dân. Đấu tranh bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh văn hóa không chỉ là xử lý cái sai, mà còn là lan tỏa cái đúng, củng cố niềm tin, xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, nhân văn và có trách nhiệm.

Từ những va đập trong dư luận thời gian qua, bài học đặt ra là rất rõ: trong không gian thông tin mở, mỗi sản phẩm văn hóa, mỗi phát ngôn công khai, mỗi cách kể về lịch sử đều có thể tác động đến nhận thức xã hội. Vì vậy, càng cần đề cao trách nhiệm, chuẩn mực và kỷ cương trong hoạt động sáng tạo, xuất bản, truyền thông và giáo dục. Tôn trọng sự thật lịch sử, giữ gìn chuẩn mực thông tin, bảo vệ niềm tin của thế hệ trẻ chính là góp phần giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ các giá trị dân tộc, củng cố sức mạnh tinh thần của xã hội trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Tác giả bài viết: Sơn Hải – Văn phòng CQCSĐT

Tổng số điểm của bài viết là: 74 trong 17 đánh giá

Xếp hạng: 4.4 - 17 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây