Nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em
Tội phạm xâm hại tình dục trẻ em (XHTDTE) là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái với các quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý và phải chịu trách nhiệm hình sự, xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về tự do tình dục, tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự và sự phát triển bình thường về mặt tâm sinh lý của trẻ em.
Tội phạm XHTDTE được quy định tại Chương XIV: Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người của Bộ luật Hình sự 2015, gồm 05 tội danh cụ thể là: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142); Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 144); Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 145); Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 146) và Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm (Điều 147). Trong đó, người phạm tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi và tội Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi có thể phải chịu mức án cao nhất là chung thân hoặc tử hình. Hậu quả khi trẻ em bị xâm hại tình dục là hết sức nặng nề, không chỉ tác động trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, sự phát triển bình thường của trẻ về tâm lý, giới tính cũng như tương lai của các em mà còn gây ra những ảnh hưởng tiêu cực cho gia đình trẻ bị xâm hại và tấn công trực diện đến các nền tảng đạo đức xã hội, gây tâm lý hoang mang, lo sợ trong dư luận xã hội.
Nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm XHTDTE có nhiều diễn biến phức tạp một mặt là do sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, mạng xã hội và các hình thức giao tiếp trực tuyến, tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, sự du nhập lối sống thực dụng từ các nước phương Tây, sự tác động từ các trang mạng không lành mạnh; sự xuống cấp của đạo đức xã hội... Mặt khác còn là do sự thiếu hiểu biết về pháp luật trong một bộ phận nhân dân, nhất là thanh thiếu niên. Ngoài ra, một phần lỗi thuộc về trách nhiệm phối hợp quản lý, giáo dục và tuyên truyền của xã hội, nhà trường và gia đình cũng như ý thức cảnh giác, bảo vệ con em mình chưa cao. Có trường hợp đối tượng và nạn nhân quen biết qua mạng xã hội, sau đó hẹn gặp, uống rượu, đi chơi đêm, có quan hệ yêu đương... nhưng gia đình không hay biết, không có sự định hướng, quản lý kịp thời nên dẫn đến sự việc đáng tiếc xảy ra.
Điển hình là tháng 8/2025, thông qua mạng xã hội Facebook, C.M.H.A (SN 2007) trú xã Vân Canh, tỉnh Gia Lai và L.T.T.T (SN 2010) quen biết, nói chuyện với nhau rồi nảy sinh quan hệ tình cảm. Từ tháng 11 - 12/2025, A đã hơn 05 lần quan hệ tình dục với T. Trong quá trình quan hệ, lợi dụng lúc T uống rượu say A đã quay lại video rồi dùng chính video này để ép buộc T phải quan hệ tình dục trái ý muốn với mình trong những lần tiếp theo. Sau đó, đoạn video ghi lại cảnh quan hệ tình dục của A và T bị phát tán trên mạng xã hội rồi gia đình T phát hiện đã trình báo cơ quan Công an.
Sau khi tiếp nhận tố giác về tội phạm, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã nhanh chóng điều tra, xác minh làm rõ hành vi của đối tượng, tiến hành bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với C.M.H.A; củng cố tài liệu, chứng cứ và ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với C.M.H.A về tội “Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” theo quy định tại Điều 143 Bộ luật Hình sự.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều vụ án xâm hại trẻ em đã được phát hiện, điều tra, xử lý kịp thời, góp phần răn đe, phòng ngừa chung. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi phải xác định việc bảo vệ trẻ em khỏi xâm hại tình dục không chỉ là trách nhiệm của một cá nhân, một gia đình hay một cơ quan, đoàn thể, tổ chức nào, mà đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó gia đình đóng vai trò trọng tâm và lực lượng CAND đóng vai trò nòng cốt trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này.
Thời gian tới, để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với tội phạm XHTDTE, Công an các đơn vị, địa phương chú trọng thực hiện một số biện pháp sau:
Một là, Triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả kế hoạch về phòng, chống xâm hại trẻ em và phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi do Ban Chỉ đạo Phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và Phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi của Bộ Công an ban hành ngày 31/12/2025. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ trẻ em, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013, Luật Trẻ em năm 2016, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật có liên quan. Phải luôn xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên và lâu dài của toàn lực lượng Công an nhân dân.
Hai là, Phối hợp với các lực lượng chức năng, các ngành, các cấp tổ chức tốt công tác phòng ngừa xã hội, coi đây là giải pháp căn cơ, lâu dài: Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hình sự, hôn nhân gia đình, pháp luật về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em và phòng chống XHTDTE cho quần chúng nhân dân bằng những hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, trong đó chú trọng các trường học, khu dân cư, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là hướng tới đối tượng trẻ em nhằm nâng cao nhận thức và khả năng tự vệ từ chính phía đối tượng có nguy cơ bị xâm hại; tập trung phổ biến những phương thức, thủ đoạn phạm tội và các vụ việc xảy ra, mặt khác hướng dẫn người dân và tự bản thân trẻ em một số biện pháp phòng, chống tội phạm XHTDTE; phát huy trách nhiệm của cộng đồng xã hội, nhà trường và gia đình đối với việc quản lý, giáo dục và chăm sóc trẻ em, đồng thời nâng cao ý thức cảnh giác của người dân góp phần làm cho đối tượng phạm tội không có cơ hội thực hiện hành vi, từ bỏ ý định phạm tội. Thiết lập các đường dây “nóng”, hòm thư tố giác tội phạm để tiếp nhận mọi thông tin, tài liệu liên quan đến các vụ việc XHTDTE.
Ba là, Thường xuyên tổ chức các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm nói chung và tội phạm XHTDTE nói riêng. Triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tập trung công tác nắm tình hình, nhất là tình hình tội phạm liên quan đến XHTDTE. Tổ chức tốt công tác điều tra cơ bản, rà soát trên địa bàn các trường hợp trẻ em có gia đình hoàn cảnh khó khăn, bố mẹ ly thân, ly hôn, đang bị đi tù hoặc đang mắc bệnh hiểm nghèo, trẻ em bỏ học, sống lang thang cơ nhỡ, nhất là trẻ em gái để có biện pháp bảo vệ kịp thời; xác định diện đối tượng có điều kiện, khả năng phạm tội XHTDTE, đối tượng có tiền án, tiền sự về tội XHTDTE; khoanh vùng những địa bàn phức tạp, ít người qua lại, khu vực hoang vắng, quản lý chặt chẽ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự như: khách sạn, nhà nghỉ, quán bar, quán Internet… những nơi có khả năng xảy ra tội phạm XHTDTE. Chú ý tăng cường nắm tình hình, chủ động phát hiện sớm các nguy cơ, dấu hiệu vi phạm, nhất là trên không gian mạng. Từ đó chủ động có kế hoạch phòng ngừa, kịp thời ngăn chặn các vụ việc phạm tội xảy ra. Đồng thời, nhân rộng các mô hình toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc, tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, quan tâm dạy bảo con em trong gia đình, quản lý chặt chẽ, hạn chế cho trẻ tiếp xúc mạng xã hội và các thiết bị điện tử.
Bốn là, Nâng cao chất lượng công tác phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm XHTDTE. Kịp thời làm tốt công tác tư tưởng, động viên nạn nhân, gia đình nạn nhân khi xảy ra vụ việc và khẩn trương điều tra, làm rõ vụ án, truy bắt đối tượng; phối hợp chặt chẽ với Viện Kiểm sát, Tòa án nhanh chóng đưa vụ án ra xét xử công khai, nghiêm minh trước pháp luật nhằm răn đe, phòng ngừa chung. Tập trung lực lượng, biện pháp đẩy nhanh tiến độ điều tra các vụ việc còn tồn đọng, không để phức tạp, kéo dài, gây hoang mang, bức xúc trong dư luận xã hội. Quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan tội phạm XHTDTE bên cạnh phải đảm bảo thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng, còn phải lưu ý bảo đảm nguyên tắc lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm, hạn chế tối đa những tổn thương về tâm lý cho nạn nhân; các biện pháp được áp dụng phải phù hợp với đặc điểm tâm lý, lứa tuổi của trẻ em; bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ em, đặc biệt trẻ em là nạn nhân của các hành vi xâm hại.
Năm là, Thường xuyên tổ chức tập huấn nghiệp vụ trong công tác phòng ngừa tội phạm XHTDTE cho lực lượng Công an các xã, phường, lực lượng an ninh trật tự... để công tác phòng ngừa được quan tâm thực hiện từ cấp cơ sở. Tập trung bồi dưỡng, đào tạo, nâng cao năng lực và kỹ năng tiếp nhận, xử lý tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố và điều tra, đề nghị truy tố các tội danh liên quan XHTDTE cho điều tra viên, cán bộ điều tra đảm bảo kịp thời, nghiêm minh, đúng quy định của pháp luật, đáp ứng yêu cầu công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và phòng, chống tội phạm XHTDTE nói riêng trong tình hình mới.
Nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm XHTDTE có nhiều diễn biến phức tạp một mặt là do sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, mạng xã hội và các hình thức giao tiếp trực tuyến, tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, sự du nhập lối sống thực dụng từ các nước phương Tây, sự tác động từ các trang mạng không lành mạnh; sự xuống cấp của đạo đức xã hội... Mặt khác còn là do sự thiếu hiểu biết về pháp luật trong một bộ phận nhân dân, nhất là thanh thiếu niên. Ngoài ra, một phần lỗi thuộc về trách nhiệm phối hợp quản lý, giáo dục và tuyên truyền của xã hội, nhà trường và gia đình cũng như ý thức cảnh giác, bảo vệ con em mình chưa cao. Có trường hợp đối tượng và nạn nhân quen biết qua mạng xã hội, sau đó hẹn gặp, uống rượu, đi chơi đêm, có quan hệ yêu đương... nhưng gia đình không hay biết, không có sự định hướng, quản lý kịp thời nên dẫn đến sự việc đáng tiếc xảy ra.
Điển hình là tháng 8/2025, thông qua mạng xã hội Facebook, C.M.H.A (SN 2007) trú xã Vân Canh, tỉnh Gia Lai và L.T.T.T (SN 2010) quen biết, nói chuyện với nhau rồi nảy sinh quan hệ tình cảm. Từ tháng 11 - 12/2025, A đã hơn 05 lần quan hệ tình dục với T. Trong quá trình quan hệ, lợi dụng lúc T uống rượu say A đã quay lại video rồi dùng chính video này để ép buộc T phải quan hệ tình dục trái ý muốn với mình trong những lần tiếp theo. Sau đó, đoạn video ghi lại cảnh quan hệ tình dục của A và T bị phát tán trên mạng xã hội rồi gia đình T phát hiện đã trình báo cơ quan Công an.
Sau khi tiếp nhận tố giác về tội phạm, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã nhanh chóng điều tra, xác minh làm rõ hành vi của đối tượng, tiến hành bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với C.M.H.A; củng cố tài liệu, chứng cứ và ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với C.M.H.A về tội “Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” theo quy định tại Điều 143 Bộ luật Hình sự.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều vụ án xâm hại trẻ em đã được phát hiện, điều tra, xử lý kịp thời, góp phần răn đe, phòng ngừa chung. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi phải xác định việc bảo vệ trẻ em khỏi xâm hại tình dục không chỉ là trách nhiệm của một cá nhân, một gia đình hay một cơ quan, đoàn thể, tổ chức nào, mà đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó gia đình đóng vai trò trọng tâm và lực lượng CAND đóng vai trò nòng cốt trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này.
Thời gian tới, để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với tội phạm XHTDTE, Công an các đơn vị, địa phương chú trọng thực hiện một số biện pháp sau:
Một là, Triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả kế hoạch về phòng, chống xâm hại trẻ em và phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi do Ban Chỉ đạo Phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và Phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi của Bộ Công an ban hành ngày 31/12/2025. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ trẻ em, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013, Luật Trẻ em năm 2016, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật có liên quan. Phải luôn xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên và lâu dài của toàn lực lượng Công an nhân dân.
Hai là, Phối hợp với các lực lượng chức năng, các ngành, các cấp tổ chức tốt công tác phòng ngừa xã hội, coi đây là giải pháp căn cơ, lâu dài: Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hình sự, hôn nhân gia đình, pháp luật về chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em và phòng chống XHTDTE cho quần chúng nhân dân bằng những hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, trong đó chú trọng các trường học, khu dân cư, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là hướng tới đối tượng trẻ em nhằm nâng cao nhận thức và khả năng tự vệ từ chính phía đối tượng có nguy cơ bị xâm hại; tập trung phổ biến những phương thức, thủ đoạn phạm tội và các vụ việc xảy ra, mặt khác hướng dẫn người dân và tự bản thân trẻ em một số biện pháp phòng, chống tội phạm XHTDTE; phát huy trách nhiệm của cộng đồng xã hội, nhà trường và gia đình đối với việc quản lý, giáo dục và chăm sóc trẻ em, đồng thời nâng cao ý thức cảnh giác của người dân góp phần làm cho đối tượng phạm tội không có cơ hội thực hiện hành vi, từ bỏ ý định phạm tội. Thiết lập các đường dây “nóng”, hòm thư tố giác tội phạm để tiếp nhận mọi thông tin, tài liệu liên quan đến các vụ việc XHTDTE.
Ba là, Thường xuyên tổ chức các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm nói chung và tội phạm XHTDTE nói riêng. Triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tập trung công tác nắm tình hình, nhất là tình hình tội phạm liên quan đến XHTDTE. Tổ chức tốt công tác điều tra cơ bản, rà soát trên địa bàn các trường hợp trẻ em có gia đình hoàn cảnh khó khăn, bố mẹ ly thân, ly hôn, đang bị đi tù hoặc đang mắc bệnh hiểm nghèo, trẻ em bỏ học, sống lang thang cơ nhỡ, nhất là trẻ em gái để có biện pháp bảo vệ kịp thời; xác định diện đối tượng có điều kiện, khả năng phạm tội XHTDTE, đối tượng có tiền án, tiền sự về tội XHTDTE; khoanh vùng những địa bàn phức tạp, ít người qua lại, khu vực hoang vắng, quản lý chặt chẽ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự như: khách sạn, nhà nghỉ, quán bar, quán Internet… những nơi có khả năng xảy ra tội phạm XHTDTE. Chú ý tăng cường nắm tình hình, chủ động phát hiện sớm các nguy cơ, dấu hiệu vi phạm, nhất là trên không gian mạng. Từ đó chủ động có kế hoạch phòng ngừa, kịp thời ngăn chặn các vụ việc phạm tội xảy ra. Đồng thời, nhân rộng các mô hình toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc, tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, quan tâm dạy bảo con em trong gia đình, quản lý chặt chẽ, hạn chế cho trẻ tiếp xúc mạng xã hội và các thiết bị điện tử.
Bốn là, Nâng cao chất lượng công tác phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm XHTDTE. Kịp thời làm tốt công tác tư tưởng, động viên nạn nhân, gia đình nạn nhân khi xảy ra vụ việc và khẩn trương điều tra, làm rõ vụ án, truy bắt đối tượng; phối hợp chặt chẽ với Viện Kiểm sát, Tòa án nhanh chóng đưa vụ án ra xét xử công khai, nghiêm minh trước pháp luật nhằm răn đe, phòng ngừa chung. Tập trung lực lượng, biện pháp đẩy nhanh tiến độ điều tra các vụ việc còn tồn đọng, không để phức tạp, kéo dài, gây hoang mang, bức xúc trong dư luận xã hội. Quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan tội phạm XHTDTE bên cạnh phải đảm bảo thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng, còn phải lưu ý bảo đảm nguyên tắc lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm, hạn chế tối đa những tổn thương về tâm lý cho nạn nhân; các biện pháp được áp dụng phải phù hợp với đặc điểm tâm lý, lứa tuổi của trẻ em; bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ em, đặc biệt trẻ em là nạn nhân của các hành vi xâm hại.
Năm là, Thường xuyên tổ chức tập huấn nghiệp vụ trong công tác phòng ngừa tội phạm XHTDTE cho lực lượng Công an các xã, phường, lực lượng an ninh trật tự... để công tác phòng ngừa được quan tâm thực hiện từ cấp cơ sở. Tập trung bồi dưỡng, đào tạo, nâng cao năng lực và kỹ năng tiếp nhận, xử lý tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố và điều tra, đề nghị truy tố các tội danh liên quan XHTDTE cho điều tra viên, cán bộ điều tra đảm bảo kịp thời, nghiêm minh, đúng quy định của pháp luật, đáp ứng yêu cầu công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và phòng, chống tội phạm XHTDTE nói riêng trong tình hình mới.
Tác giả bài viết: Xuân Cảnh - Văn phòng CQCSĐT
Ý kiến bạn đọc
BÀI ĐĂNG TRONG TUẦN ĐƯỢC NHIỀU NGƯỜI QUAN TÂM
-
Thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, tạm giữ đối với đối tượng có hành vi “Gây rối trật tự công cộng” tại phường Quy Nhơn Nam.
-
Công an xã Tuy Phước Tây: Khởi tố nhóm đối tượng chuyên trộm thiết bị tại các công trình, doanh nghiệp
-
Lãnh đạo Công an tỉnh về làm việc, kiểm tra kết quả công tác Công an tại Công an xã Tuy Phước
-
Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo mùa thi
-
Gia lai: Khởi tố, bắt tạm giam hai Bị can nguyên là nhân viên Công Ty TNHH DV TM Phước Vinh về tội “Tham ô tài sản”
-
Lễ công bố Quyết định thành lập Chi hội Cựu Công an nhân dân xã Tuy Phước Tây
-
Công an xã An Lương nhanh chóng hỗ trợ người dân nhặt được của rơi, tìm trả người đánh mất