Logo CAND

Siết chặt kỷ cương, nâng cao chất lượng giám định tư pháp: Những điểm mới đáng chú ý của Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) năm 2025

Thứ sáu - 08/05/2026 22:37 278 0
Trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, kết luận giám định tư pháp luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là căn cứ khoa học góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án. Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy vẫn còn những khó khăn, vướng mắc như: thời gian giám định kéo dài, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, một số quy định chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ tác động làm sai lệch kết quả giám định.
Trong bối cảnh đó, Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) năm 2025 được ban hành, với nhiều nội dung mới quan trọng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám định tư pháp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.
          
Siết chặt nguyên tắc, bảo đảm tính độc lập, khách quan
          
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Luật sửa đổi là hoàn thiện các nguyên tắc giám định tư pháp theo hướng chặt chẽ, rõ ràng hơn. Hoạt động giám định phải tuân thủ nghiêm pháp luật, quy trình, quy chuẩn chuyên môn và phương pháp khoa học; đồng thời đề cao tính độc lập, tự chịu trách nhiệm của giám định viên trong việc đưa ra kết luận tư pháp. Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định cụ thể các hành vi bị nghiêm cấm, đặc biệt là hành vi lợi dụng hoạt động giám định để trục lợi, nhận tiền hoặc lợi ích khác làm sai lệch nội dung kết luận. Quy định này góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, phòng ngừa tiêu cực, bảo đảm mỗi kết luận giám định thực sự khách quan, chính xác.
          
Nâng cao chất lượng đội ngũ giám định viên
          
Luật sửa đổi đã nâng cao tiêu chuẩn đối với giám định viên tư pháp, không chỉ yêu cầu về trình độ chuyên môn mà còn bắt buộc phải được bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định. Đồng thời, giám định viên phải tham gia bồi dưỡng hằng năm, bảo đảm cập nhật kiến thức, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn. Bên cạnh đó, Luật mở rộng cơ chế thu hút người không có trình độ đại học nhưng có chuyên môn sâu, kinh nghiệm thực tiễn tham gia giám định theo vụ việc, góp phần khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực chuyên sâu, phức tạp.
          
Đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực phục vụ giám định
          
Một điểm mới đáng chú ý là Luật tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động giám định tư pháp, tạo điều kiện để các tổ chức ngoài công lập được thực hiện dịch vụ giám định ngoài tố tụng để đáp ứng nhu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân, xã hội. Việc này không chỉ góp phần giảm tải cho hệ thống công lập mà còn huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, đáp ứng nhu cầu giám định ngày càng tăng.
          
Cùng với đó, Luật làm rõ hơn chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức giám định, trong đó sửa đổi, bổ sung quy định: Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện giám định chuyên ngành âm thanh, kỹ thuật số và điện tử; Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Công an tỉnh, thành phố được thực hiện giám định pháp y tử thi và giám định pháp y thương tích.
          
Đổi mới quy trình, rút ngắn thời gian giám định
          
Luật sửa đổi đã tập trung khắc phục những bất cập trong trình tự, thủ tục giám định, nhất là trong hoạt động trưng cầu và thực hiện giám định. Nội dung trưng cầu phải rõ ràng, cụ thể, phù hợp với đối tượng giám định; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người trưng cầu giám định. Bổ sung nghĩa vụ của người trưng cầu giám định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin, tài liệu, mẫu vật (nếu có) do mình cung cấp.
          
Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định về phân cấp tiếp nhận, thực hiện giám định để khắc phục tình trạng tập trung trưng cầu cơ quan Trung ương, gây quá tải ở cấp Trung ương dẫn đến không bảo đảm thời hạn giải quyết vụ án, vụ việc. Quy định về thời hạn giám định theo hướng rút ngắn thời hạn giám định tối đa để khắc phục tình trạng kéo dài thời gian giám định, bảo đảm phù hợp với thời hạn điều tra tại Bộ luật Tố tụng hình sự.
          
Thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động giám định
          
Lần đầu tiên, nhiều nội dung liên quan đến ứng dụng công nghệ số được quy định rõ trong Luật. Bổ sung quy định việc ghi nhận quá trình thực hiện giám định tư pháp là dữ liệu điện tử; quy định về sử dụng chữ ký số trong kết luận giám định, góp phần hiện đại hóa hoạt động giám định tư pháp.
          
Những quy định này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn nâng cao tính minh bạch, khả năng kiểm tra, giám sát, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp hiện nay.
          
Bảo đảm điều kiện hoạt động, nâng cao hiệu quả sử dụng kết luận giám định
          
Luật sửa đổi cũng quan tâm đến việc hoàn thiện cơ chế tài chính và chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao tham gia hoạt động giám định tư pháp. Đồng thời, quy định rõ hơn về đánh giá, sử dụng kết luận giám định, góp phần nâng cao giá trị pháp lý và hiệu quả áp dụng trong thực tiễn. Các quy định về từ chối giám định, đình chỉ giám định, lưu trữ hồ sơ cũng được bổ sung, hoàn thiện, bảo đảm xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh, khắc phục những bất cập trước đây.
          
Có thể thấy, Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) năm 2025 không chỉ là bước hoàn thiện về mặt pháp lý mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Việc nâng cao chất lượng giám định, rút ngắn thời gian, bảo đảm khách quan, minh bạch sẽ trực tiếp góp phần nâng cao hiệu quả điều tra, xử lý tội phạm. Đối với lực lượng Công an nhân dân, đặc biệt là lực lượng Kỹ thuật hình sự, những quy định mới của Luật là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng công tác giám định, phục vụ kịp thời, chính xác cho hoạt động điều tra, xử lý vụ án.
          
Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) năm 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026, với các quy định chuyển tiếp cụ thể, bảo đảm hoạt động giám định tư pháp được triển khai liên tục, không gián đoạn. Việc tổ chức quán triệt, triển khai hiệu quả Luật trong thực tiễn sẽ là yếu tố then chốt để phát huy đầy đủ ý nghĩa của đạo luật này trong giai đoạn mới.

Tác giả bài viết: Đình Tài – Phòng KTHS

 Tags: Phòng KTHS

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp 

BÀI ĐĂNG TRONG TUẦN ĐƯỢC NHIỀU NGƯỜI QUAN TÂM
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CÔNG AN TỈNH GIA LAI
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây