Thời gian gần đây, giá vàng liên tục biến động mạnh, kéo theo nhu cầu mua bán vàng của người dân tăng cao. Bên cạnh các giao dịch tại những cơ sở kinh doanh vàng được cấp phép, hình thức mua bán vàng "trao tay" thông qua mạng xã hội, các hội nhóm trực tuyến hoặc giao dịch trực tiếp giữa cá nhân với cá nhân cũng diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, sự tiện lợi, nhanh chóng của hình thức này lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn về tài sản, tạo điều kiện để các đối tượng phạm tội thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Nhiều rủi ro từ giao dịch không chính thống
Khác với việc mua bán tại các cửa hàng vàng uy tín, giao dịch trao tay thường không có hợp đồng, hóa đơn, chứng từ hoặc giấy tờ xác nhận nguồn gốc của sản phẩm. Người mua chủ yếu dựa vào sự tin tưởng hoặc những lời quảng cáo trên mạng xã hội.
Lợi dụng tâm lý muốn mua được vàng với giá thấp hơn thị trường hoặc bán nhanh để thu tiền, nhiều đối tượng đã thực hiện các hành vi gian dối như:
- Bán vàng giả, vàng mạ, vàng kém chất lượng nhưng quảng cáo là vàng 9999.
- Trộn lẫn vàng thật với vàng giả để đánh lừa người mua.
- Sử dụng giấy kiểm định, hóa đơn giả nhằm tạo lòng tin.
- Giao dịch ở địa điểm vắng vẻ, sau khi nhận tiền thì bỏ trốn.
- Thay đổi sản phẩm trong quá trình giao nhận bằng các thủ thuật đánh tráo rất nhanh.
- Làm giả hình ảnh, video, giấy tờ chứng minh uy tín trên mạng xã hội.
Đặc biệt, trong nhiều trường hợp, người mua chỉ phát hiện sản phẩm là vàng giả sau khi mang đến các cơ sở kinh doanh vàng để kiểm định thì đối tượng đã cắt đứt mọi liên lạc.
Những thủ đoạn lừa đảo phổ biến
Các đối tượng thường sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, trong đó có thể kể đến:
Thứ nhất, giả mạo người bán uy tín trên mạng xã hội.
Đối tượng lập tài khoản Facebook, Zalo, TikTok hoặc tham gia các hội nhóm mua bán vàng, sử dụng hình ảnh cửa hàng, giấy phép kinh doanh, phản hồi tích cực giả để tạo niềm tin. Sau khi người mua chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán trước, đối tượng lập tức khóa tài khoản, chặn liên lạc.
Thứ hai, bán vàng với giá thấp bất thường.
Đánh vào tâm lý ham rẻ, các đối tượng đưa ra mức giá thấp hơn thị trường từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng mỗi lượng, lấy lý do cần tiền gấp, bán thanh lý hoặc vàng được tặng. Khi giao dịch, người mua mới phát hiện là vàng giả hoặc vàng không đủ tuổi.
Thứ ba, lợi dụng giao dịch trực tiếp để đánh tráo tài sản.
Trong quá trình kiểm tra vàng, đối tượng sử dụng các thủ thuật đánh tráo rất nhanh hoặc lợi dụng sơ hở của người mua để thay thế bằng sản phẩm giả có hình thức tương tự.
Thứ tư, giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cửa hàng vàng.
Một số đối tượng tự nhận là nhân viên ngân hàng, nhân viên tiệm vàng lớn, giới thiệu có nguồn vàng giá ưu đãi dành cho khách quen, yêu cầu chuyển tiền giữ chỗ trước rồi chiếm đoạt.
Thứ năm, lợi dụng thanh toán chuyển khoản.
Đối tượng gửi hình ảnh giả mạo giao dịch chuyển tiền thành công hoặc sử dụng ứng dụng chỉnh sửa màn hình điện thoại để người bán tưởng đã nhận được tiền, từ đó giao vàng rồi mới phát hiện tài khoản thực tế chưa nhận được khoản thanh toán nào.
Hệ lụy không chỉ là mất tiền
Không chỉ thiệt hại về tài sản, việc mua bán vàng trao tay còn có thể khiến người dân gặp nhiều khó khăn khi xảy ra tranh chấp do thiếu căn cứ chứng minh giao dịch.
Trong một số trường hợp, nếu vô tình mua phải vàng có nguồn gốc từ hành vi phạm tội hoặc tài sản do phạm tội mà có, người mua có thể phải phối hợp với cơ quan chức năng để phục vụ công tác điều tra, xác minh.

Khuyến cáo của cơ quan chức năng
Để bảo đảm an toàn tài sản, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
- Chỉ mua bán vàng tại các cơ sở kinh doanh được cấp phép, có uy tín, xuất hóa đơn và chứng từ đầy đủ.
- Không tin vào các lời mời mua vàng giá rẻ bất thường trên mạng xã hội.
- Không chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán toàn bộ khi chưa kiểm tra đầy đủ hàng hóa và xác minh rõ người bán.
- Khi giao dịch trực tiếp, nên lựa chọn địa điểm an toàn, có camera giám sát và đi cùng người thân nếu giao dịch số tiền lớn.
- Kiểm tra kỹ trọng lượng, tuổi vàng, số seri (nếu có), hóa đơn và giấy kiểm định trước khi thanh toán.
- Sau khi nhận vàng, nên kiểm định ngay tại cơ sở uy tín nếu có nghi ngờ.
- Đối với thanh toán chuyển khoản, chỉ giao tài sản sau khi tiền đã thực sự ghi có vào tài khoản ngân hàng, không căn cứ vào hình ảnh chụp màn hình hoặc thông báo từ phía người mua.
- Lưu giữ đầy đủ tin nhắn, thông tin giao dịch, hình ảnh, video và chứng từ để làm căn cứ khi cần thiết.
Chủ động phòng ngừa là biện pháp hiệu quả nhất
Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ lừa đảo đều xuất phát từ tâm lý chủ quan, ham giá rẻ hoặc quá tin tưởng vào những thông tin trên mạng xã hội. Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, tìm hiểu kỹ thông tin trước khi giao dịch và tuyệt đối không vì lợi ích trước mắt mà bỏ qua các nguyên tắc bảo đảm an toàn.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất, đồng thời cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ liên quan để phục vụ công tác điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Mỗi giao dịch cẩn trọng không chỉ bảo vệ tài sản của bản thân mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi lừa đảo, giữ gìn sự minh bạch và an toàn trên thị trường kinh doanh vàng.