Kiểm tra người đứng đầu: Trọng tâm trong kiểm soát quyền lực của đảng.
Trong hệ thống chính trị của Đảng, kiểm tra và giám sát là công cụ cốt lõi để bảo đảm quyền lực được vận hành đúng mục đích, đúng giới hạn, không bị tha hóa. Vấn đề đặt ra là: Trong “tháp quyền lực”, mũi nhọn của kiểm tra, giám sát phải tập trung vào đâu? Câu trả lời không mang tính cảm tính mà được định vị rõ ràng trong lý luận, trong thực tiễn và đặc biệt trong các văn bản hiện hành của Đảng, nhất là Quy định số 296-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; Quy định số 69-QĐ/TW (được sửa đổi, bổ sung bởi Quy định số 264-QĐ/TW); cùng hệ thống quy trình của Ủy ban Kiểm tra các cấp.
Người đứng đầu và cấp ủy viên không chỉ là những cá nhân nắm giữ chức vụ mà còn là hiện thân của vai trò lãnh đạo Đảng tại cơ sở, với quyền hạn và tầm ảnh hưởng bao trùm được quy định chặt chẽ trong Điều lệ Đảng. Cụ thể, đối với các lĩnh vực trọng yếu như an ninh, quốc phòng, Điều 25 Điều lệ Đảng khẳng định nguyên tắc "Đảng lãnh đạo Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt", đặt lên vai người đứng đầu cấp ủy trọng trách quyết định mọi vấn đề từ chính trị, tư tưởng đến tổ chức, cán bộ. Song song với đó, phương thức lãnh đạo toàn diện đối với Nhà nước và xã hội cũng được xác định rõ tại Điều 41 Điều lệ Đảng thông qua cương lĩnh, chiến lược và công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát. Vai trò này càng được cụ thể hóa tại Hướng dẫn số 05-HD/UBKTTW ngày 22/11/2022 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương khi quy định người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của tổ chức, cơ quan, đơn vị được giao lãnh đạo, quản lý. Như vậy, bất kỳ quyết định sai lầm hay sự buông lỏng nào của người đứng đầu đều có thể gây ra hệ quả dây chuyền, làm chệch hướng đường lối và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mệnh chính trị của tổ chức; do đó, kiểm tra người đứng đầu chính là biện pháp then chốt để bảo vệ sự lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện của Đảng.
Bên cạnh đó, thẩm quyền kiểm tra đối với người đứng đầu đã được chế định rõ ràng. Theo Tiết 3.2.1, Điểm 3.2, Khoản 3, Điều 7 Quy định số 296-QĐ/TW, quy định đối tượng giám sát của Uỷ ban Kiểm tra (UBKT) là: “Cấp uỷ viên cùng cấp, đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp uỷ cùng cấp quản lý”, đối tượng kiểm tra là: “Đảng viên, trước hết là cấp uỷ viên cùng cấp, đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp uỷ cùng cấp quản lý”. Như vậy, UBKT có thẩm quyền kiểm tra trực tiếp đối với người đứng đầu và cấp ủy viên thuộc diện cấp ủy cùng cấp quản lý. Quy định số 296 thiết lập cơ chế kiểm soát hai tầng: Cấp ủy chỉ đạo – UBKT thực thi; tạo thành một hệ thống “kép” vừa lãnh đạo, vừa kiểm soát lẫn nhau, bảo đảm không để quyền lực đứng một mình.
Trên thực tiễn, người đứng đầu là nơi quyền lực tập trung nhất và cũng là nơi rủi ro lớn nhất. Họ là người quyết định về tổ chức cán bộ, tài chính, ngân sách, đầu tư, đất đai, kỷ luật nội bộ… nghĩa là nắm trong tay những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực. Trong nhiều vụ việc phải xử lý theo Quy định số 69 (sửa đổi, bổ sung bởi Quy định số 264-QĐ/TW), hành vi vi phạm thường xuất hiện dưới các dạng: Buông lỏng lãnh đạo, thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng – tiêu cực, hợp thức hóa sai phạm bằng quy trình nội bộ, hoặc “biết mà không ngăn chặn”. Những hành vi này – theo đặc điểm của chúng – chỉ có thể xảy ra đối với người có thẩm quyền cao. Vì vậy, đối tượng trọng tâm của kiểm tra tất yếu phải là người đứng đầu và cấp ủy viên.
Ở góc độ xây dựng văn hóa chính trị, kiểm tra người đứng đầu còn nhằm bảo đảm nguyên tắc nêu gương – nguyên tắc nền tảng trong toàn hệ thống. Quy định số 69 đã xác định nhiều hành vi liên quan đến suy thoái phẩm chất, đạo đức, trách nhiệm nêu gương; trong đó người đứng đầu là đối tượng có tác động lan tỏa lớn nhất. Một tổ chức mạnh là tổ chức mà người đứng đầu gương mẫu, tự giác chịu kiểm tra và minh bạch trong công tác. Ngược lại, một tập thể yếu là nơi “thượng bất chính”, khiến kỷ luật và kỷ cương bị suy giảm từ trên xuống. Do đó, kiểm tra người đứng đầu không chỉ là kiểm soát quyền lực, mà còn tạo sự lan tỏa tích cực trong xây dựng văn hóa liêm chính của tổ chức đảng.
Yêu cầu minh bạch và trách nhiệm giải trình cũng là lý do khiến mũi nhọn kiểm tra phải hướng vào người đứng đầu. Theo yêu cầu của Quy định số 296, các kết luận kiểm tra phải được công khai trong phạm vi tổ chức đảng theo thẩm quyền. Sự công khai này củng cố niềm tin của Nhân dân, khẳng định rằng mọi đảng viên – kể cả người đứng đầu – đều bình đẳng trước kỷ luật; quyền lực không phải là “lá chắn”, mà là trách nhiệm phải chịu sự giám sát thường xuyên. Đây chính là nền tảng của tính chính danh trong lãnh đạo của Đảng.
Từ những phân tích trên có thể khẳng định: Trong “tháp quyền lực”, vị trí người đứng đầu là điểm hội tụ trách nhiệm lớn nhất, quyền lực lớn nhất và cũng là nơi tiềm ẩn rủi ro lớn nhất. Do đó, mũi nhọn kiểm tra của Đảng phải tập trung vào đúng vị trí này. Đây không chỉ là yêu cầu của lý luận và thực tiễn, mà đã được chế định hóa rõ ràng trong hệ thống văn bản của Đảng. Kiểm tra người đứng đầu – với tinh thần “trong sáng như gương, sắc bén như gươm” – là đảm bảo để quyền lực không bị tha hóa; là bảo vệ tổ chức đảng; là củng cố niềm tin của Nhân dân; và là nhiệm vụ trọng tâm của công tác kiểm tra, giám sát trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh đó, thẩm quyền kiểm tra đối với người đứng đầu đã được chế định rõ ràng. Theo Tiết 3.2.1, Điểm 3.2, Khoản 3, Điều 7 Quy định số 296-QĐ/TW, quy định đối tượng giám sát của Uỷ ban Kiểm tra (UBKT) là: “Cấp uỷ viên cùng cấp, đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp uỷ cùng cấp quản lý”, đối tượng kiểm tra là: “Đảng viên, trước hết là cấp uỷ viên cùng cấp, đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp uỷ cùng cấp quản lý”. Như vậy, UBKT có thẩm quyền kiểm tra trực tiếp đối với người đứng đầu và cấp ủy viên thuộc diện cấp ủy cùng cấp quản lý. Quy định số 296 thiết lập cơ chế kiểm soát hai tầng: Cấp ủy chỉ đạo – UBKT thực thi; tạo thành một hệ thống “kép” vừa lãnh đạo, vừa kiểm soát lẫn nhau, bảo đảm không để quyền lực đứng một mình.
Trên thực tiễn, người đứng đầu là nơi quyền lực tập trung nhất và cũng là nơi rủi ro lớn nhất. Họ là người quyết định về tổ chức cán bộ, tài chính, ngân sách, đầu tư, đất đai, kỷ luật nội bộ… nghĩa là nắm trong tay những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực. Trong nhiều vụ việc phải xử lý theo Quy định số 69 (sửa đổi, bổ sung bởi Quy định số 264-QĐ/TW), hành vi vi phạm thường xuất hiện dưới các dạng: Buông lỏng lãnh đạo, thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng – tiêu cực, hợp thức hóa sai phạm bằng quy trình nội bộ, hoặc “biết mà không ngăn chặn”. Những hành vi này – theo đặc điểm của chúng – chỉ có thể xảy ra đối với người có thẩm quyền cao. Vì vậy, đối tượng trọng tâm của kiểm tra tất yếu phải là người đứng đầu và cấp ủy viên.
Ở góc độ xây dựng văn hóa chính trị, kiểm tra người đứng đầu còn nhằm bảo đảm nguyên tắc nêu gương – nguyên tắc nền tảng trong toàn hệ thống. Quy định số 69 đã xác định nhiều hành vi liên quan đến suy thoái phẩm chất, đạo đức, trách nhiệm nêu gương; trong đó người đứng đầu là đối tượng có tác động lan tỏa lớn nhất. Một tổ chức mạnh là tổ chức mà người đứng đầu gương mẫu, tự giác chịu kiểm tra và minh bạch trong công tác. Ngược lại, một tập thể yếu là nơi “thượng bất chính”, khiến kỷ luật và kỷ cương bị suy giảm từ trên xuống. Do đó, kiểm tra người đứng đầu không chỉ là kiểm soát quyền lực, mà còn tạo sự lan tỏa tích cực trong xây dựng văn hóa liêm chính của tổ chức đảng.
Yêu cầu minh bạch và trách nhiệm giải trình cũng là lý do khiến mũi nhọn kiểm tra phải hướng vào người đứng đầu. Theo yêu cầu của Quy định số 296, các kết luận kiểm tra phải được công khai trong phạm vi tổ chức đảng theo thẩm quyền. Sự công khai này củng cố niềm tin của Nhân dân, khẳng định rằng mọi đảng viên – kể cả người đứng đầu – đều bình đẳng trước kỷ luật; quyền lực không phải là “lá chắn”, mà là trách nhiệm phải chịu sự giám sát thường xuyên. Đây chính là nền tảng của tính chính danh trong lãnh đạo của Đảng.
Từ những phân tích trên có thể khẳng định: Trong “tháp quyền lực”, vị trí người đứng đầu là điểm hội tụ trách nhiệm lớn nhất, quyền lực lớn nhất và cũng là nơi tiềm ẩn rủi ro lớn nhất. Do đó, mũi nhọn kiểm tra của Đảng phải tập trung vào đúng vị trí này. Đây không chỉ là yêu cầu của lý luận và thực tiễn, mà đã được chế định hóa rõ ràng trong hệ thống văn bản của Đảng. Kiểm tra người đứng đầu – với tinh thần “trong sáng như gương, sắc bén như gươm” – là đảm bảo để quyền lực không bị tha hóa; là bảo vệ tổ chức đảng; là củng cố niềm tin của Nhân dân; và là nhiệm vụ trọng tâm của công tác kiểm tra, giám sát trong giai đoạn hiện nay.
Tác giả bài viết: Hoàng Ân
Tags: Ủy ban Kiểm tra
Ý kiến bạn đọc
BÀI ĐĂNG TRONG TUẦN ĐƯỢC NHIỀU NGƯỜI QUAN TÂM
-
Công an phường Quy Nhơn Nam kiên quyết đẩy lùi tệ nạn ma túy.
-
Bắt thêm một đối tượng liên quan vụ vận chuyển pháo trên sông Sê San.
-
Công an xã Tuy Phước Tây áp giải đối tượng cố tình trốn tránh chấp hành án phạt tù.
-
Công an phường Quy Nhơn tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Công an năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026.
-
Công an tỉnh Gia Lai vận động người dân tộc thiểu số cư trú tại Thái Lan hồi hương về Việt Nam
-
Trại tạm giam số 2 Công an thành phố Hà Nội trao tặng 60 triệu đồng cho đồng bào Gia Lai khắc phục hậu quả sau bão lũ.
-
Công an xã Vân Canh nâng cao công tác tuyên truyền, vận động thu hồi, phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo.