Nắm vững những điểm giống, khác nhau giữa kiểm tra và giám sát giúp nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng.
Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo của Đảng. Tổ chức đảng phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát. Công tác kiểm tra, giám sát nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, sự đoàn kết, thống nhất và bảo đảm thực hiện dân chủ trong Đảng, giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng; phòng ngừa, ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên và xử lý nghiêm minh khi có vi phạm, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Theo Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng, kiểm tra là việc các tổ chức đảng xem xét, đánh giá, kết luận về ưu điểm, khuyết điểm hoặc vi phạm của tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên trong việc chấp hành chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; còn giám sát là việc các tổ chức đảng theo dõi, quan sát, nắm bắt, xem xét, đánh giá hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên nhằm kịp thời nhắc nhở, uốn nắn, giúp đối tượng được giám sát chấp hành nghiêm các quy định, khắc phục hạn chế, khuyết điểm, vi phạm (nếu có). Từ khái niệm trên cho thấy, kiểm tra và giám sát tuy có nhiều điểm tương đồng nhưng có những điểm khác nhau và có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ.
Trước hết, kiểm tra và giám sát đều là hoạt động trong nội bộ Đảng, do các cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra và các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy tiến hành theo đúng nguyên tắc, phương pháp công tác Đảng. Nội dung của cả hai hoạt động đều tập trung vào việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, kết luận của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; điều lệ, quy định của các đoàn thể chính trị – xã hội nơi đảng viên sinh hoạt. Đối tượng của kiểm tra, giám sát đều là tổ chức đảng và đảng viên; mục đích chung là nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, giữ vững kỷ cương, kỷ luật, phòng ngừa, ngăn chặn suy thoái, tham nhũng, tiêu cực, phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế, xử lý nghiêm minh các vi phạm, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Bên cạnh những điểm tương đồng, kiểm tra và giám sát có những khác biệt cơ bản như sau:
Về vai trò chủ thể, trong kiểm tra, đảng viên vừa là đối tượng kiểm tra, vừa là chủ thể tự kiểm tra; còn trong giám sát, đảng viên chủ yếu là đối tượng chịu sự giám sát và chỉ trở thành chủ thể giám sát khi được tổ chức đảng có thẩm quyền phân công.
Về mục đích, giám sát được tiến hành thường xuyên, liên tục, nhằm chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời nhắc nhở, uốn nắn, phòng ngừa vi phạm từ khi mới manh nha, lấy “phòng” là chính; trong khi đó, kiểm tra nhằm làm rõ đúng – sai, có hay không có vi phạm, sau kiểm tra phải có kết luận và xử lý, kể cả đối với những vi phạm đã xảy ra trong thời gian dài.
Về phạm vi và phương pháp tiến hành, kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn, thời điểm dễ phát sinh vi phạm; được tiến hành theo quy trình chặt chẽ, thành lập đoàn (hoặc tổ) kiểm tra, đặc biệt coi trọng công tác thẩm tra, xác minh, chưa thẩm tra, xác minh thì chưa thể kết luận. Ngược lại, giám sát có phạm vi rộng hơn, bao quát toàn diện việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của tổ chức đảng và đảng viên; giám sát thường xuyên chủ yếu thông qua theo dõi, quan sát, nghiên cứu tài liệu, trao đổi, nhắc nhở, không thành lập tổ, đoàn; giám sát chuyên đề, phải thành lập tổ hoặc đoàn giám sát và tiến hành thẩm tra, xác minh khi cần thiết.
Mặc dù có sự khác nhau nhưng kiểm tra và giám sát luôn có mối quan hệ gắn bó, tác động qua lại, hỗ trợ lẫn nhau. Kết quả giám sát là căn cứ quan trọng để quyết định kiểm tra; kiểm tra giúp đánh giá đúng chất lượng, hiệu quả công tác giám sát. Giám sát được thực hiện thường xuyên, thực chất sẽ giúp phát hiện sớm vi phạm, làm cho kiểm tra chủ động, kịp thời, có chất lượng; đồng thời góp phần ngăn ngừa vi phạm, giảm số cuộc kiểm tra, bảo đảm kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm. Sự kết hợp hài hòa giữa giám sát rộng với kiểm tra sâu làm cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bảo đảm tính toàn diện, thống nhất và hiệu quả.
Trước yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng cao, việc nắm vững những điểm giống, khác nhau giữa kiểm tra và giám sát; vận dụng đúng mối quan hệ giữa kiểm tra và giám sát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi giám sát được triển khai thường xuyên, thực chất; khi kiểm tra được tiến hành đúng quy trình, nguyên tắc, khách quan, chính xác; khi hai hoạt động này được kết hợp khoa học, đồng bộ, thì chất lượng công tác kiểm tra, giám sát sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị thật sự trong sạch, vững mạnh, đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trước hết, kiểm tra và giám sát đều là hoạt động trong nội bộ Đảng, do các cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra và các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy tiến hành theo đúng nguyên tắc, phương pháp công tác Đảng. Nội dung của cả hai hoạt động đều tập trung vào việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế, kết luận của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; điều lệ, quy định của các đoàn thể chính trị – xã hội nơi đảng viên sinh hoạt. Đối tượng của kiểm tra, giám sát đều là tổ chức đảng và đảng viên; mục đích chung là nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, giữ vững kỷ cương, kỷ luật, phòng ngừa, ngăn chặn suy thoái, tham nhũng, tiêu cực, phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế, xử lý nghiêm minh các vi phạm, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Bên cạnh những điểm tương đồng, kiểm tra và giám sát có những khác biệt cơ bản như sau:
Về vai trò chủ thể, trong kiểm tra, đảng viên vừa là đối tượng kiểm tra, vừa là chủ thể tự kiểm tra; còn trong giám sát, đảng viên chủ yếu là đối tượng chịu sự giám sát và chỉ trở thành chủ thể giám sát khi được tổ chức đảng có thẩm quyền phân công.
Về mục đích, giám sát được tiến hành thường xuyên, liên tục, nhằm chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời nhắc nhở, uốn nắn, phòng ngừa vi phạm từ khi mới manh nha, lấy “phòng” là chính; trong khi đó, kiểm tra nhằm làm rõ đúng – sai, có hay không có vi phạm, sau kiểm tra phải có kết luận và xử lý, kể cả đối với những vi phạm đã xảy ra trong thời gian dài.
Về phạm vi và phương pháp tiến hành, kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn, thời điểm dễ phát sinh vi phạm; được tiến hành theo quy trình chặt chẽ, thành lập đoàn (hoặc tổ) kiểm tra, đặc biệt coi trọng công tác thẩm tra, xác minh, chưa thẩm tra, xác minh thì chưa thể kết luận. Ngược lại, giám sát có phạm vi rộng hơn, bao quát toàn diện việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của tổ chức đảng và đảng viên; giám sát thường xuyên chủ yếu thông qua theo dõi, quan sát, nghiên cứu tài liệu, trao đổi, nhắc nhở, không thành lập tổ, đoàn; giám sát chuyên đề, phải thành lập tổ hoặc đoàn giám sát và tiến hành thẩm tra, xác minh khi cần thiết.
Mặc dù có sự khác nhau nhưng kiểm tra và giám sát luôn có mối quan hệ gắn bó, tác động qua lại, hỗ trợ lẫn nhau. Kết quả giám sát là căn cứ quan trọng để quyết định kiểm tra; kiểm tra giúp đánh giá đúng chất lượng, hiệu quả công tác giám sát. Giám sát được thực hiện thường xuyên, thực chất sẽ giúp phát hiện sớm vi phạm, làm cho kiểm tra chủ động, kịp thời, có chất lượng; đồng thời góp phần ngăn ngừa vi phạm, giảm số cuộc kiểm tra, bảo đảm kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm. Sự kết hợp hài hòa giữa giám sát rộng với kiểm tra sâu làm cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bảo đảm tính toàn diện, thống nhất và hiệu quả.
Trước yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng cao, việc nắm vững những điểm giống, khác nhau giữa kiểm tra và giám sát; vận dụng đúng mối quan hệ giữa kiểm tra và giám sát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi giám sát được triển khai thường xuyên, thực chất; khi kiểm tra được tiến hành đúng quy trình, nguyên tắc, khách quan, chính xác; khi hai hoạt động này được kết hợp khoa học, đồng bộ, thì chất lượng công tác kiểm tra, giám sát sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị thật sự trong sạch, vững mạnh, đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới.
Tác giả bài viết: Hạnh Nguyễn
Ý kiến bạn đọc
BÀI ĐĂNG TRONG TUẦN ĐƯỢC NHIỀU NGƯỜI QUAN TÂM
-
Công an phường Quy Nhơn Nam kiên quyết đẩy lùi tệ nạn ma túy.
-
Hệ lụy từ việc giao xe cho người không đủ điều kiện tham gia giao thông.
-
Bắt thêm một đối tượng liên quan vụ vận chuyển pháo trên sông Sê San.
-
Vận động Nhân dân giao nộp vũ khí, công cụ hỗ trợ trong đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm.
-
Phòng Hậu cần kết nối yêu thương, lan tỏa “Xuân tình nguyện 2026”.
-
Ấm lòng: Trả lại 50 triệu đồng cho người chuyển khoản nhầm.
-
Công an tỉnh Gia Lai vận động người dân tộc thiểu số cư trú tại Thái Lan hồi hương về Việt Nam