Quy định mới về hình thức xử phạt trục xuất các biện pháp tạm giữ, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính, quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất; thẩm quyền áp dụng
Công an tỉnh Gia Laihttps://congan.gialai.gov.vn:/uploads/no-image.png
Thứ sáu - 22/05/2026 09:001420
Trục xuất là hình thức xử phạt buộc người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính tại Việt Nam phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và việc quy định chi tiết việc áp dụng hình thức xử phạt trục xuất do Chính phủ quy định (căn cứ Điều 27 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, bổ sung năm 2020, 2025). Trước đây nội dung này được quy định cụ thể tại Nghị định số 142/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất.
Ngày 13/02/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2026/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 59) quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất, có hiệu lực từ ngày 01/4/2026 và thay thế Nghị định số 142/2021/NĐ-CP. Nghị định 59 không chỉ kế thừa mà còn chi tiết hóa rất nhiều quy trình nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và quyền con người. Dưới đây là một số điểm đáng chú ý như sau:
Công an tỉnh Gia Lai phối hợp các đơn vị tổ chức trục xuất người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam
1. Những điểm mới về hình thức xử phạt Trục xuất
- Điểm nổi bật nhất là việc siết chặt quản lý và bảo đảm quyền của người nước ngoài trong thời gian làm thủ tục trục xuất:
+ Thông báo trước khi thi hành: Người bị trục xuất phải được nhận quyết định xử phạt chậm nhất 48 giờ trước khi thi hành. Điều này giúp họ có thời gian chuẩn bị cá nhân và liên hệ với cơ quan đại diện ngoại giao.
+ Biện pháp quản lý mới: Trong thời gian làm thủ tục, nếu có căn cứ cho thấy người đó sẽ trốn tránh, cơ quan chức năng có quyền áp dụng các biện pháp như: hạn chế đi lại, chỉ định chỗ ở, hoặc tạm giữ hộ chiếu/giấy tờ tùy thân.
+ Lưu trú tại cơ sở của Bộ Công an: Nghị định quy định rõ các trường hợp người nước ngoài phải lưu trú tại cơ sở lưu trú của Bộ Công an, chẳng hạn như khi không có nơi cư trú, hết thời hạn cư trú hoặc có hành vi bỏ trốn.
+ Xử lý trường hợp đặc biệt: Nếu người bị trục xuất đồng thời bị phạt tiền nhưng không có khả năng tài chính, nếu đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội thì có thể được thi hành hình thức trục xuất ngay và chấm dứt việc cưỡng chế phạt tiền. Đây là quy định góp phần tháo gỡ khó khăn vướng mắc trước đây của các cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp người nước ngoài không có khả năng tài chính để thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính nhưng phải trục xuất để đảm bảo an ninh, trật tự trên địa bàn và đảm bảo an toàn cho người nước ngoài. 2. Những điểm mới về biện pháp Tạm giữ người theo thủ tục hành chính
Nghị định 59 đã bổ sung các căn cứ và điều kiện bảo đảm mang tính nhân văn và thực tiễn hơn:
- Bổ sung đối tượng tạm giữ: Thêm trường hợp tạm giữ để ngăn chặn hành vi bạo lực gia đình vi phạm quyết định cấm tiếp xúc và để xác định tình trạng nghiện ma túy.
- Tiêu chuẩn nơi tạm giữ: Đây là điểm rất tiến bộ. Nơi tạm giữ phải đảm bảo ánh sáng, thông thoáng, diện tích nằm tối thiểu là 02 m²/người; đặc biệt, trẻ em phải được tạm giữ tại buồng riêng tách biệt với người lớn.
- Chế độ ăn uống định lượng rõ ràng: Quy định cụ thể định lượng thực phẩm và đặc biệt là trong các ngày Lễ, Tết âm lịch, người bị tạm giữ được ăn thêm nhưng không quá 05 lần tiêu chuẩn ngày thường...
- Quyền tiếp cận pháp lý: Người bị tạm giữ có quyền liên hệ, tiếp cận với luật sư hoặc người thực hiện trợ giúp pháp lý.
3. Những điểm mới về biện pháp Áp giải người vi phạm
Quy trình áp giải được quy định chặt chẽ để tránh lạm quyền và đảm bảo an toàn:
- Giải thích quyền và nghĩa vụ: Trước khi áp giải, cán bộ thi hành công vụ bắt buộc phải giải thích cho người bị áp giải về quyền và nghĩa vụ của họ, đồng thời giải đáp các thắc mắc.
- Sử dụng công cụ hỗ trợ: Nghị định cho phép sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ (như khóa tay, chân) trong trường hợp người bị áp giải có hành vi chống đối hoặc tấn công cán bộ, nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật.
- Xử lý tình huống khẩn cấp: Quy định rất rõ cách xử lý khi người bị áp giải bỏ trốn, bị bệnh đột xuất cần cấp cứu hoặc tử vong trong quá trình áp giải. 4. Áp dụng công nghệ và chuyển đổi số
Một điểm rất hiện đại của Nghị định 59 là cho phép thực hiện các thủ tục áp dụng hình thức xử phạt trục xuất, tạm giữ, áp giải trên môi trường điện tử theo quy định về định danh và xác thực điện tử (quy định tại khoản 3 Điều 3 của Nghị định). Điều này giúp tăng cường tính minh bạch và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.
Hình ảnh liên quan hoạt động trục xuất người nước ngoài vi phạm pháp luật của Công an tỉnh
5. Các chức danh có thẩm quyền ra quyết định trục xuất
- Theo quy định tại Điều 9 của Nghị định, trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thiện hồ sơ đề nghị, những người sau đây có thẩm quyền xem xét và ra quyết định xử phạt trục xuất đối với người nước ngoài vi phạm hành chính: (1)Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh thuộc Công an cấp tỉnh; (2) Giám đốc Công an cấp tỉnh; (3) Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh thuộc Bộ Công an.
Việc xác định ai trong ba chức danh trên ra quyết định sẽ phụ thuộc vào việc vụ việc vi phạm đó thuộc thẩm quyền xử phạt của đơn vị nào.
- Người có thẩm quyền ra quyết định trục xuất không chỉ dừng lại ở việc ký quyết định mà còn có các quyền hạn đi kèm để đảm bảo việc thi hành được thực hiện nghiêm túc:
+ Thẩm quyền hoãn thi hành: Người đã ra quyết định xử phạt trục xuất cũng chính là người có thẩm quyền ra quyết định hoãn thi hành quyết định đó trong các trường hợp như người bị trục xuất bị bệnh nặng phải cấp cứu, phải thực hiện nghĩa vụ dân sự/kinh tế, hoặc do các lý do khách quan khác (dịch bệnh, thiên tai...).
+ Thẩm quyền áp dụng biện pháp quản lý: Trong thời gian làm thủ tục trục xuất, nếu có căn cứ cho thấy người nước ngoài sẽ trốn tránh hoặc để ngăn chặn hành vi vi phạm tiếp theo, người có thẩm quyền trục xuất có quyền áp dụng các biện pháp quản lý như: hạn chế đi lại, chỉ định chỗ ở hoặc tạm giữ hộ chiếu/giấy tờ thay thế.
+ Thẩm quyền tại cơ sở lưu trú: Trong trường hợp người bị quản lý được đưa vào cơ sở lưu trú của Bộ Công an, người có thẩm quyền áp dụng hình thức trục xuất sẽ gửi văn bản yêu cầu đến cơ sở lưu trú để thực hiện việc quản lý.
- Nghị định cũng quy định chặt chẽ về trách nhiệm phối hợp trong quá trình thực hiện các trình tự, thủ tục trục xuất, cụ thể:
+ Bộ Công an: Chủ trì và chỉ đạo các đơn vị thực hiện việc áp dụng hình thức trục xuất trên toàn quốc.
+ Bộ Ngoại giao: Có trách nhiệm phối hợp giải quyết các thủ tục đối ngoại và thông báo cho cơ quan đại diện ngoại giao của nước mà người bị trục xuất là công dân.
+ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Có trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan chức năng tại địa phương phối hợp trong việc áp dụng hình thức này.
Nghị định 59 đã tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch hơn, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người vi phạm (đặc biệt là trẻ em và người nước ngoài) trong khi vẫn đảm bảo sự nghiêm minh và hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay.
Công an phường Quy Nhơn Nam cảnh báo tình trạng lợi dụng chung cư để mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy
Nữ phó Công an xã gần dân
Cảnh báo: Nguy hiểm đến tính mạng khi tham quan khu vực sông, suối
Lộ đề thi tốt nghiệp THPT: Lằn ranh đỏ pháp lý và cái giá đắt bằng cả tương lai
Cán bộ Công an bám địa bàn vùng biên giới Gia Lai - Giữ vững “phên dậu” của Tổ Quốc
Công an xã Chư Sê khẩn trương tìm kiếm và trao trả tài sản bị mất giá trị hơn 300 triệu đồng cho người dân
Chư Sê: Sôi nổi Hội thi lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở giỏi năm 2026