Những điểm mới nổi bật của Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15 (So sánh với Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam số 94/2015/QH13)
Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15 (Luật số 128) thay thế Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam số 94/2015/QH13 (Luật số 94) kể từ ngày 01/7/2026. Dưới đây là tổng hợp sáu điểm mới nổi bật của Luật số 128, được biên soạn để cán bộ Công an cấp xã thuận tiện tra cứu và áp dụng.
Luật số 94 điều chỉnh các nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành đối với biện pháp tạm giữ và tạm giam. Luật số 128 mở rộng phạm vi này bằng cách đưa thêm biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú vào phạm vi điều chỉnh, qua đó quy định toàn diện về cả ba biện pháp: tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú.
Để tương thích với phạm vi điều chỉnh mới, Điều 2 Luật số 128 cập nhật và bổ sung hai định nghĩa quan trọng:
- “Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú”: là người đang bị hạn chế quyền đi lại ngoài phạm vi địa bàn hành chính hoặc đơn vị quân đội nơi cư trú, làm việc.
- “Người thân thích của người bị tạm giữ, người bị tạm giam”: gồm vợ, chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, con đẻ, con nuôi, anh chị em ruột, ông bà, cháu ruột... Khái niệm này thay thế cụm từ “Thân nhân” của Luật số 94, nhằm làm rõ đối tượng trong các thủ tục thăm gặp, nhận quà.
3. Bổ sung nguyên tắc ứng dụng công nghệ
Bên cạnh việc bảo đảm quyền con người và tuân thủ pháp luật, nhóm các nguyên tắc quản lý trong Luật số 128 có thêm một nguyên tắc mới tại khoản 6 Điều 3: “Ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú” (Khoản 6 Điều 3 Luật số 128)
Đây là nguyên tắc bổ sung so với 5 nguyên tắc cơ bản đã có trong Luật số 94.
4. Bổ sung Chương VII về thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú
Luật số 128 dành riêng Chương VII (từ Điều 38 đến Điều 44) để thiết lập cơ chế thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Chương này bao gồm bốn nhóm nội dung:
- Trình tự thi hành lệnh cấm: Quy định cụ thể trình tự gửi và thi hành lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú.
- Phân công nhiệm vụ: Xác định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã và đơn vị quân đội nơi người bị cấm cư trú.
- Quyền và nghĩa vụ của người bị áp dụng: Bao gồm nghĩa vụ trình diện, chấp hành cam kết, và xin phép khi cần vắng mặt vì lý do chính đáng.
- Xử lý vi phạm: Quy định các biện pháp xử lý khi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú vi phạm nghĩa vụ.
Đây là phần hoàn toàn mới so với Luật số 94, xuất phát từ thực tế phạm vi của Luật số 94 trước đây không điều chỉnh biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú – biện pháp này trước đây thuộc phạm vi của Bộ luật Tố tụng hình sự.
5. Mở rộng hệ thống tổ chức cơ sở giam giữ
- Buồng tạm giữ của Công an đặc khu;
- Buồng tạm giữ của Biên phòng cửa khẩu cảng;
- Phân trại tạm giam thuộc trại tạm giam;
- Buồng tạm giữ của Vùng Cảnh sát biển.
Kèm theo đó, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển được giao thêm quyền quản lý, tổ chức buồng tạm giữ.
6. Trực tiếp sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng hình sự
Điều 73 của Luật số 128 trực tiếp sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 123 của Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13, làm rõ cụ thể các cam đoan mà người bị cấm đi khỏi nơi cư trú phải thực hiện:
- Không rời khỏi nơi cư trú khi chưa được phép.
- Có mặt theo giấy triệu tập.
- Không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội.
- Không tiêu hủy chứng cứ.
- Không đe dọa người làm chứng.
Ý NGHĨA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI CÔNG AN CẤP XÃ
Kể từ ngày 01/07/2026, Công an cấp xã có thêm cơ sở pháp lý rõ ràng để thực hiện nhiệm vụ quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú: từ tiếp nhận lệnh, giám sát việc chấp hành, giải quyết đơn xin vắng mặt có lý do, đến xử lý các trường hợp vi phạm – tất cả đều được quy định cụ thể trong Chương VII của Luật số 128.
Lưu ý hiệu lực thi hành: Luật số 128/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Kể từ ngày đó, Luật số 94/2015/QH13 hết hiệu lực thi hành (theo Điều 74 Luật số 128).
Tác giả bài viết: Bá An – CAX Ayun
Tags: CAX Ayun
Ý kiến bạn đọc
BÀI ĐĂNG TRONG TUẦN ĐƯỢC NHIỀU NGƯỜI QUAN TÂM
-
Thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, tạm giữ đối với đối tượng có hành vi “Gây rối trật tự công cộng” tại phường Quy Nhơn Nam.
-
Công an xã Tuy Phước Đông kịp thời hỗ trợ, bàn giao 02 bé gái đi lạc giữa đêm khuya về với gia đình
-
Gia lai: Khởi tố, bắt tạm giam hai Bị can nguyên là nhân viên Công Ty TNHH DV TM Phước Vinh về tội “Tham ô tài sản”
-
Tuổi trẻ Công an xã Tuy Phước Tây: Tiên phong, sáng tạo trong chiến dịch chuyển đổi số phục vụ Nhân dân
-
Công an xã An Lương nhanh chóng hỗ trợ người dân nhặt được của rơi, tìm trả người đánh mất
-
Công an xã Tuy Phước tổ chức tổng rà soát phương tiện có tải trọng từ 15 tấn trở lên
-
Gia Lai: Phạt tài xế ô tô cố tình vượt đường ngang, làm hư hỏng thiết bị tín hiệu đường sắt